Schrijver, blijf bij je pen

Het Laatste Nieuws - 26/10/2024

Griet Op de Beeck is één van mijn favoriete schrijfsters. Haar verhalen zijn beklijvend en ik hou van haar schrijfstijl. In het bijzonder het gebruik van het Vlaams in haar dialogen en het gebruik van ‘gij’ maakt dat haar verhalen zo dicht bij mijn eigen taalgebruik aanleunen.

Bibliografie

Haar debuutroman Vele hemels boven de zevende vind ik bijzonder mooi. Zelden lees ik een boek meer dan één keer en even zelden ween ik bij een boek. Vele hemels boven de zevende is hierop in beide gevallen een uitzondering. Het is dan volgens mijn bescheiden mening ook volkomen terecht dat ze hiervoor De Bronzen Uil Publieksprijs 2013 ontving. Wat mij betreft, verdient het boek (op termijn weliswaar) eveneens een plaats in de literaire canon. De verfilming van het boek heb ik nog steeds niet durven bekijken, uit angst dat deze afbreuk doet aan het boek en mijn beleving ervan.

Haar andere fictieboeken konden natuurlijk niet achterblijven op mijn lijst van gelezen boeken: Het beste wat we hebben en Let op mijn woorden zijn de revue gepasseerd. Dat zijn de eerste twee verhalen uit wat een trilogie hoort te worden. Het is pas in het derde boek dat de personages uit de twee eerste boeken zullen samenkomen. Het is in de periode van Het beste wat we hebben dat de schrijfster op de Nederlandse TV vertelt dat ze als kind seksueel misbruikt is door haar vader. Er ontstaat nogal wat controverse rond want sommigen twijfelen aan haar verhaal aangezien ze geen concrete herinneringen heeft, anderen nemen het op voor haar omdat men slachtoffers van seksueel geweld nu eenmaal nogal graag afschildert als ongeloofwaardig. Persoonlijk maak ik mij er niet druk om en besteed ik er niet te veel aandacht aan.

Griet Op de Beeck waagt zich in 2021 aan een jeugdboek Jij mag alles zijn. Net als al haar ander werk is dat eveneens een voltreffer. Het is op kindermaat (9 – 11 jaar) geschreven maar als volwassene heb ik er evenzeer van genoten. Enerzijds leef je mee met Lexi, het hoofdpersonage, maar anderzijds begrijp je als moeder des te beter het verdriet en de schuldgevoelens van haar mama. Het hoort dus wat mij betreft zeker niet enkel thuis in de kindersectie.

Therapie

Omdat ik een beetje op mijn honger bleef zitten wat betreft nieuwe boeken van haar hand, en dan vooral het vervolg op de trilogie, ben ik haar op een bepaald ogenblik beginnen volgen op Instagram. In de hoop op die manier vlugger op de hoogte te zijn als er nieuw werk zou verschijnen. Wat ze echter post op Instagram is niet wat ik verwacht had. Ze lijkt in een soort behandeling gegaan te zijn bij één of andere buitenlandse goeroe. Verbaasd vraag ik me af of ik het wel goed begrepen heb. Maar haar berichten blijken het telkens te bevestigen. Ze blijft zichzelf gelukkig prijzen dat ze het voorrecht heeft bij deze therapeut terecht te kunnen en dat ze bovendien zelf ook opgeleid wordt tot therapeut. Ik blijf haar volgen en vooral tegen beter weten in blijf ik hopen dat ze toch nog een nieuw boek zal uitbrengen. Enkele weken geleden maakte mijn hart een vreugdesprongetje toen ik een cover van een nieuw boek op haar verhaal zag verschijnen. Mijn geluk is echter van korte duur want het duurt niet lang vooraleer ik besef dat het om het non-fictie boek gaat over haar ervaringen met die therapie. De berichten daarna blijven gaan over dit boek, over signeersessies, fragmenten uit het boek en haar passage bij Friedl’ Lesage op Radio 1. Het blijft mij allemaal wat frustreren.

Zelfverklaarde therapeute

Op een dag, tijdens het scrollen op Instagram, vraag ik me af waarom ik haar eigenlijk nog blijf volgen. Het is nu toch wel duidelijk dat de kans klein is dat ze nog fictie zal gaan schrijven en ik erger mij mateloos bij elke nieuwe post over haar therapie. Te lui om op zoek te gaan naar de ‘niet meer volgen’ optie sluit ik mijn Instagram af en scrol nog wat door de nieuwsberichten van die dag. Psychologieprofessor Duyck haalt hard uit naar schrijfster Griet Op de Beeck, ik was al voorbij gescrold toen het tot mij doordrong wat ik net gezien had. Wouter Duyck kennen we als onderwijsexpert en één van de wijzen uit de Commissie van Wijzen die in 2023 een modern schoolbeleid moest uittekenen.

Hij bracht vorig jaar het boek Mijn kind, slim kind uit waarin hij o.a. ten strijde trekt tegen de zesjescultuur in het onderwijs. Dat artikel moest ik toch wel even lezen. Wouter Duyck is op X zwaar van leer getrokken tegen Griet Op de Beeck. Hij vindt het onverantwoord dat ze zich uitgeeft als therapeut terwijl ze niet de juiste opleiding gevolgd heeft. Bovendien raadt ze het gebruik van psychedelica aan wat hij ronduit gevaarlijk vindt. Ze heeft therapie gevolgd bij een buitenlandse goeroe die ook niet de juiste kwalificaties heeft. Hij haalt eveneens zwaar uit naar de VRT want de zelfverklaarde therapeute heeft twee uur lang haar verhaal mogen komen vertellen op Radio 1 bij het programma Touché zonder dat daar een kritisch weerwoord aan werd toegevoegd. En bij uitbreiding ook naar de FOD Volksgezondheid omdat zij veel te laks optreden tegen mensen die zich uitgeven voor therapeut zonder de juiste kwalificatie.

Uit onverwachte hoek krijg ik dus bijval. Mijn twijfels rond alles wat ik zag passeren de afgelopen tijd blijken, althans volgens professor Duyck, gegrond. Maar mijn bezorgdheid beperkte zich vooral tot de vrees dat ze geen nieuw fictiemateriaal meer gaat schrijven, en tot op zekere hoogte was ik bezorgd over haar mentale gezondheid. Wat nog niet helemaal tot mij was doorgedrongen, was dat één van mijn favoriete auteurs nu zelf effectief aan de slag is gegaan als therapeute. Iets wat Wouter Duyck dus bijzonder verontrustend vindt, gezien de mogelijke patiënten die zich zullen aandienen bij haar, terwijl ze niet de juiste opleiding genoten heeft. Griet Op de Beeck is nu eenmaal een bekende beststellerauteur en door al deze media-aandacht bereikt ze uiteraard wel een heel breed publiek. Ik besluit daarop om toch maar terug Instagram te openen en neem nu wel de moeite om op zoek te gaan naar ‘niet meer volgen’. Een klein schuldgevoel besluipt me omdat ik haar op deze manier een beetje laat vallen, of zo voelt het althans. Die psychedelica moet ik nog even verder uitpluizen. Het blijkt te gaan om ketamine. Dat is toch waar Matthew Perry, bekend van Friends, eerder dit jaar aan is overleden?

Mentaal welzijn

In de dagen en weken erna verschijnen er nog meer artikels en interviews. Griet Op de Beeck weet in interviews haar verhaal goed over te brengen en laat zich duidelijk niet uit het veld slaan door alle kritiek. Ze blijft ervan overtuigd dat zij goed geholpen is, beter dan bij alle andere therapieën die ze eerder heeft gevolgd. Daarnaast gelooft ze dat ze zelf in staat is om anderen te helpen. Een beetje vertwijfeld blijf ik achter, want ze lijkt zich beter te voelen dan ooit tevoren. Ik heb er nooit bij stilgestaan dat ze zich mentaal slecht zou voelen. Is het vaak niet net dat wat iemand tot een bijzonder kunstenaar maakt, vraag ik mij af. Ik denk daarbij aan namen als Vincent Van Gogh, Edvard Munch, Frida Kahlo. Werkt schrijven dan ook niet louterend of therapeutisch? Willem Frederik Hermans vond alleszins van wel. Mijn favoriete schrijfster vindt het blijkbaar niet louterend genoeg, tot mijn grote spijt. Als ik specifiek op zoek ga naar bekende schrijvers met mentale problemen kom ik uit bij dit artikel: https://www.vprogids.nl/boeken/artikelen/2012/oktober/schrijvers-vaker-geestesziek.html. Een hele reeks bekende schrijvers, zoals Virgina Woolf en Edgard Allan Poe, die ten prooi gevallen zijn aan mentale problemen. Anderzijds waarschuwt het artikel ervoor om niet te snel te vervallen in het vooroordeel dat schrijvers met een grote verbeeldingskracht per definitie een steekje los zouden hebben.

Ondertussen blijven er nog steeds artikelen verschijnen rond heel het therapieverhaal van deze succesvolle schrijfster. Het laatste woord is er duidelijk nog niet over geschreven. Hopelijk is haar laatste fictieboek dat ook nog niet. We hebben namelijk het derde deel uit haar trilogie nog te goed van haar.