Mediaknipsel VRT NWS: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2024/12/11/sluimervriend-het-ontbreekwoord-van-het-jaar-2024/
‘Sluimervriend’ werd onlangs door Radio 1 verkozen tot ‘Het ontbreekwoord van het jaar’. Ontbreekwoorden zijn termen die nog niet in het Nederlands bestaan, maar er volgens velen wel zouden moeten zijn. Belangrijk is dat de betekenis van het woord direct duidelijk is: zodra je het hoort, moet je meteen begrijpen wat ermee bedoeld wordt.
De verkiezing wordt sinds twee jaar georganiseerd in het Radio1-programma ‘Nieuwe feiten’. Elke week krijgen luisteraars een opdracht om een nieuw ontbreekwoord te bedenken. Zo was er bijvoorbeeld de opdracht: verzin een woord voor iemand die een plek inpalmt door er zijn jas of handdoek achter te laten. Het resultaat? 'Pleknapper'. Aan het einde van het jaar wordt uit alle ontbreekwoorden van het afgelopen jaar ‘het ontbreekwoord van het jaar’ gekozen. Ambassadeur van deze verkiezing is Wouter Deprez, Vlaams komiek, taalliefhebber en woordkunstenaar. In de jury zetelt Ruud Hendrickx, hoofdredacteur van Van Dale. Het lijkt me een interessant concept om in de lessen Nederlands toe te passen, zodat leerlingen op een creatieve manier met taal aan de slag kunnen gaan.
De winnaar van dit jaar, 'sluimervriend', is iemand die je soms lange tijd niet ziet, maar
bij een weerzien voelt het direct weer vertrouwd. Ik herken mezelf daar wel in. Naarmate we ouder worden, spreken we minder
vaak af met vrienden of familie, maar het is soms verrassend hoe snel die
vertrouwdheid weer terugkomt. Het lijkt
me wel eerder iets typisch voor volwassenen.
Als jongeren elkaar uit het oog verliezen, dan lijkt dat vaker tot een
definitieve breuk te leiden.
In het artikel wordt de volledige top 5 ontbreekwoorden voor 2024
opgesomd. Mijn aandacht ging vooral uit
naar het woord op plaats 5: 'traplifters'.
Toen ik de betekenis las, moest ik wel even lachen: ‘De dingen die je
alvast op de trap legt, om later mee naar boven te nemen’. Of, zoals ik meteen bij mezelf dacht: ‘De
dingen die moeders op de trap leggen in de (ijdele) hoop dat huisgenoten ze mee
naar boven nemen’. Daar is inderdaad
dringend een gepast woord voor nodig.
Persoonlijk vind ik het woord 'traplifters' niet helemaal duidelijk. Ik begreep niet meteen wat ermee bedoeld werd, terwijl dat juist een belangrijk argument is om het woord te verkiezen. Daarom begrijp ik wel waarom het woord niet gewonnen heeft. Hopelijk krijgt deze opgave in de toekomst nog een herkansing. Misschien moet ik mijn uitgebreidere beschrijving maar eens doorsturen naar Radio 1.
Radio 1 heeft alle ontbreekwoorden van de afgelopen twee jaar op een rij gezet. Ter afsluiting heb ik enkele woorden uitgekozen die ik zelf erg herkenbaar vind:
Jojomobiel: een auto die jou steeds opnieuw inhaalt en meteen erna vertraagt.
Struikelklik: klikken op een advertentie omdat de lay-out van een traag inladende webpagina verspringt.
Voorpoetsen: nog snel even poetsen voor de poetshulp langskomt.
Dag Cindy,
BeantwoordenVerwijderenWat een leuke post! Als ontbreekwoorden nomineer ik hierbij de volgende zelfverzonnen woorden:
- Kinderstoefer: Die collega die altijd over de verwezenlijkingen van zijn of haar kinderen praat. Hou toch op!
- Gluurbomma: De bejaarde die heel de straat in het oog houdt van achter het raam, meestal met een stuurse blik.
- Doempint: Die laatste pint die je gedronken hebt, tegen beter weten in, en die op je maag ligt de volgende dag.
- Doemworst: Die worst die je gegeten hebt en die op je maag ligt de volgende dag. Over de 12 pinten die eraan voorafgingen wordt met geen woord gerept.
- Zomerzot: De mafketel die in een korte broek loopt vanaf de zon voor de eerste keer schijnt, in het voorjaar.
- Zandzeur: Je vrouw die zeurt over je vuile schoenen in huis, maar wel steevast met vuile voeten in je auto stapt. Mijn auto ligt steeds vol zand!
- Staarapenkop: De leerling die nooit meewerkt in de les en je enkel aanstaart.
- Rossecentenbomma: De bejaarde die in de supermarkt altijd met (rosse) muntstukken betaalt.
- Morgenstondmottigaard: De man in de fitness die al stinkt vanaf ’s morgens vroeg. Hoe is het toch mogelijk dat je zo rondloopt zonder zelf misselijk te worden van de stank?
- Moederoog: De moeder die steeds op magische wijze zaken terugvindt, gebruikt het moederoog. “Ik vind mijn schoenen niet.” Ze liggen voor u, blinde mol!”
- Trapbrol: Dingen die moeders (of partners) om onverklaarbare redenen op de trap leggen, en die ferm in de weg liggen.
- Vuilevoddeventenverzameling: De berg kleren die op de bureaustoel van je zoon hangt. “Ik ga dat nog aandoen hoor!”
Sommige woorden zijn uit het (mijn) leven gegrepen, maar de bovenstaande lijst is tot stand gekomen zonder het nuttigen van enige doempint.
Groeten,
Brent
Dag Brent
VerwijderenBedankt voor deze zeer aangename inkijk in het (jouw) leven.
Ik heb enkele 'ontips' (ongevraagde en/of ongewilde tips) voor jou:
-Voor de ‘doempint’ werd al een woord gekozen: het hamerglas. Maar ik zou zeggen, doe gerust mee bij een volgende ronde! Hier vind je de opgave van deze week: nieuwe opgave ontbreekwoord. Je kan ook altijd de Facebookpagina van Radio 1 of Wouter Deprez volgen om zo op de hoogte te blijven van nieuwe opgaven. Succes!
-Voor de kamer van je zoon (en de rust in jouw hoofd) zou ik een dressboy aanraden, zoals bijvoorbeeld dit model.
-Wat betreft de eeuwige spullen op de trap, en het eeuwige misverstand tussen partners hierover, kan ik je dit fragment van Arnout Van den Bossche uit zijn show ‘De relatiefluisteraar’ aanraden: de wasmand. Veel plezier!
Groetjes
Cindy