Met één tik verstaanbaar
Vertaalapps zijn niet meer weg te denken uit ons leven. Op vakantie zijn ze bijzonder handig, maar ook in mijn professionele context komen ze goed van pas. Zo werk ik samen met twee Spaanstalige collega’s, waardoor een groot deel van mijn communicatie tegenwoordig in het Engels verloopt, zowel schriftelijk als mondeling.
Vertaalgemak
Over het algemeen kan ik me vlot uitdrukken in het Engels,
maar zodra het aankomt op vakjargon wordt
het een stuk uitdagender. Daarom maak ik regelmatig gebruik van online vertaaltools
zoals Google Translate en DeepL Translator. Toch moet ik eerlijk toegeven dat
ik er vaker naar grijp dan strikt noodzakelijk is. Het is vooral een kwestie
van gemak: het kost minder moeite en ik ga er al snel van uit dat de vertaling
wel correct zal zijn.
Zin en onzin
Bij vertalingen naar het Engels vertrouw ik meestal op de suggesties
van Google Translate. Als ik toch het gevoel heb dat iets niet helemaal klopt, pas ik de vertaling aan naar eigen inzicht. Uiteindelijk weet ik dat de Spaanse
collega’s het nog eens gaan omzetten naar het Spaans. De zin en onzin van dat
vertalen ontgaat me dan soms ook volledig, want ze zouden evengoed mijn
Nederlandse zinnen rechtstreeks kunnen laten vertalen naar het Spaans.
Lost in translation (thuiseditie)
Vorig jaar kreeg ik een nieuwe huishoudhulp uit Polen: Anna.
Mijn vorige huishoudhulp, Diana, sprak geen Nederlands, maar wel Engels, dus we
konden ons behelpen in het Engels. Groot was mijn verbazing toen bleek dat Anna
noch Nederlands, noch Engels sprak.
“Geen probleem!”, maakte ze mij duidelijk, terwijl ze haar smartphone
bovenhaalde. Met een vertaalapp zouden we er wel komen. Dus ging ik aan de
slag om alles uit te leggen via vertalingen naar het Pools. Aan haar
gezichtsuitdrukkingen te zien, kwam mijn vertaalde boodschap niet altijd even duidelijk
over.
Als vertalen misloopt
De week erna wilde ik beter voorbereid zijn en zette ik mij op
voorhand achter mijn laptop om de nodige vertalingen uit te werken. Op een bepaald
moment besefte ik dat ik een Poolse vertaling eigenlijk niet zelf kan
beoordelen. Daarom kwam ik op het idee om het proces om te draaien: na de
vertaling naar het Pools liet ik diezelfde tekst opnieuw door de app omzetten
naar het Nederlands. Zo kreeg ik een beter beeld van wat er effectief vertaald
was. Daaruit bleek al snel dat blind vertrouwen op een vertaalapp niet altijd
zonder risico is. Een grappig voorbeeld: “het werk” werd plots “het huiswerk”.
Of wanneer ik Anna wilde uitleggen dat ik haar (vandaag) zou tonen waar de
sleutel de week nadien zou liggen, werd dat in de vertaling plots dat ik haar
volgende week zou tonen waar de sleutel ligt, …
Eén app, twee talen, nul zekerheid
Blindelings op de vertaalapps vertrouwen lijkt dus geen
verstandige keuze, zoals ook in dit artikel wordt gesuggereerd. Leerlingen hier
bewust van maken is dus heel belangrijk. Een aantal voorbeelden van fout
gelopen vertalingen kan hen misschien helpen om kritischer te kijken naar wat
een vertaaltool precies doet. Want jongeren maken massaal gebruik van vertaalapps
en AI-tools voor vertalingen, en velen van hen stellen daarbij het belang van
het aanleren van een nieuwe taal in vraag.
Taal leren blijft essentieel
De belangrijkste boodschap die taalleerkrachten kunnen
meegeven, is dat vertaalapps geschikt kunnen zijn voor korte, oppervlakkige
gesprekken, bijvoorbeeld op vakantie. Maar voor een dieper, meer emotioneel
contact met iemand die een andere taal spreekt, binnen een werk- of
liefdesrelatie, is het leren van die taal toch wel essentieel.
In volgend artikel zijn enkele tips terug te vinden voor
taalleerkrachten: https://www.vaia.be/nl/blog/willen-leerlingen-door-ai-geen-vreemde-taal-meer-leren
Zo kan je leerlingen tonen hoe een chatbot hen kan helpen om
hun spreekvaardigheid te oefenen. Daarnaast kan je hen leren om zelf
oefentoetsen te maken met AI, zodat ze kunnen nagaan hoe goed ze de leerstof al
onder de knie hebben.
Afsluiten doe ik graag met volgende anekdote uit dit laatste artikel: een leerling
die de vraag kreeg wat hij zou missen als er geen lessen Frans of Engels meer
zouden zijn, antwoordde simpel en krachtig: “de leerkrachten”. Uiteindelijk
maken leerkrachten het verschil. No AI can beat us!
Het volledige artikel uit Onze Taal (juli/augustus 2025):
Reacties
Een reactie posten